Chủ động kiểm soát sốt xuất huyết từ cơ sở và tiếp cận giải pháp toàn diện

Quang cảnh Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue năm 2026.

Với chủ đề “Ứng dụng khoa học vào thực tiễn hướng tới quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue”, hội nghị gồm 4 phiên chuyên đề, hơn 15 báo cáo chuyên sâu và hơn 60 poster nghiên cứu khoa học, bao quát các lĩnh vực dịch tễ, lâm sàng, truyền thông, dự phòng, công nghệ số và chính sách y tế.

Áp lực dịch tễ gia tăng và yêu cầu thay đổi tư duy phòng bệnh

Báo cáo chuyên môn tại hội nghị cho thấy diễn biến sốt xuất huyết Dengue đang tạo gánh nặng y tế rất lớn. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 ca mắc (tăng 26% so với cùng kỳ năm 2025) và 21 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, các tỉnh, thành phố phía Nam tiếp tục là trọng điểm khi chiếm gần 67% tổng số ca mắc của cả nước. Diễn biến thực tế cho thấy chu kỳ dịch có xu hướng rút ngắn, trong khi bệnh lưu hành quanh năm và lan rộng ra nhiều địa bàn miền núi phía Bắc vốn trước đây ít ghi nhận. Sự lưu hành đồng thời của cả 4 tuýp huyết thanh vi rút Dengue cùng tác động từ biến đổi khí hậu, tốc độ đô thị hóa nhanh và hiện tượng muỗi kháng hóa chất khiến công tác giám sát, dự báo ngày càng phức tạp.

TS.BS Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phát biểu tại hội nghị.

Trước thực trạng này, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu cấp bách phải chuyển mạnh tư duy từ ứng phó, điều trị bị động sang chủ động phòng bệnh từ sớm. Tuyến y tế cơ sở được xác định là phòng tuyến xung kích thông qua việc phân loại nguy cơ theo Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, kịp thời điều tra xử lý ổ dịch và phát huy vai trò nòng cốt của các tổ phòng chống sốt xuất huyết cộng đồng. TS.BS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh khẳng định ngành y tế cần triển khai các giải pháp quyết liệt dựa trên bằng chứng khoa học thực chứng, vận dụng sáng tạo kinh nghiệm quốc tế và gắn chặt với thực tiễn cơ sở nhằm giảm bền vững tỷ lệ mắc và tử vong do sốt xuất huyết.

TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương trình bày dự thảo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết Dengue năm 2026.

Đột phá công nghệ và thiết lập “lá chắn kép” kiểm soát bền vững

Bên cạnh củng cố mạng lưới cơ sở, hội nghị dành nhiều thời lượng bàn thảo các đột phá khoa học công nghệ, số hóa dữ liệu và truyền thông thay đổi hành vi. Đáng chú ý, các mô hình cảnh báo sớm ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn như E-Dengue, DART bước đầu chứng minh hiệu quả rõ rệt khi có thể dự báo trước nguy cơ bùng phát dịch nhiều tháng, tạo tiền đề để các địa phương chủ động can thiệp sớm.

TS.BS. Rosana Richtmann - Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn (ICC), Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, Nguyên Chủ tịch Hội Truyền nhiễm São Paulo, Brazil chia sẻ về Hiệu quả của tiêm ngừa vắc xin sốt xuất huyết Dengue trên diện rộng.

Về công tác điều trị, dự thảo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết Dengue năm 2026 do TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương trình bày đã cập nhật các tiêu chuẩn mới, tập trung vào kỹ thuật theo dõi huyết động không xâm lấn, định lượng bù dịch chính xác và cá thể hóa phác đồ cho các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền.

TS. Shane Fairlie, Đại diện Kỹ thuật Truyền thông về Y tế, WHO Việt Nam trình bày về Truyền thông thay đổi hành vi cộng đồng đối với công tác phòng chống sốt xuất huyết Dengue.

Đặc biệt, giới chuyên môn thống nhất chiến lược kiểm soát dịch bệnh bền vững và lâu dài phải được xây dựng vững chắc trên “lá chắn kép”: kết hợp đồng bộ giữa các biện pháp kiểm soát véc-tơ truyền thống với giải pháp phòng bệnh đặc hiệu bằng vắc xin. Kinh nghiệm thực tiễn từ các quốc gia triển khai tiêm chủng diện rộng như Indonesia, Brazil cho thấy, việc tiêm đủ hai mũi vắc xin giúp giảm đến 73,1% nguy cơ mắc bệnh có triệu chứng và 87,9% nguy cơ nhập viện. Vắc xin ngừa sốt xuất huyết đang lưu hành tại Việt Nam cũng đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị và đạt tiền thẩm định về tính an toàn, hiệu quả bảo vệ cao.

Poster khoa học về truyền thông phòng chống sốt xuất huyết Dengue của ThS Hoàng Thị Bích Ngọc – Q.Trưởng Khoa Truyền thông – GDSK, CDC Đồng Nai triển lãm tại hội nghị.

Thực tiễn lâm sàng và bằng chứng khoa học khẳng định, khi các rào cản nhận thức được gỡ bỏ thông qua truyền thông tích hợp và giải pháp dự phòng đặc hiệu được đưa vào hướng dẫn chuyên môn, ngành y tế sẽ có thêm công cụ mạnh mẽ để bảo vệ sức khỏe nhân dân, hướng tới mục tiêu quản lý toàn diện dịch bệnh sốt xuất huyết.

Thiên Thanh