Đầu tư cho sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên: Nền tảng nâng cao chất lượng dân số tương lai

Xóa bỏ rào cản, chủ động bảo vệ giới trẻ trước thách thức mới

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS.BS Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em nhấn mạnh, trẻ vị thành niên và thanh niên là lực lượng nòng cốt, là chủ nhân tương lai của đất nước. Hiện nay, nhóm đối tượng này chiếm gần 28% cơ cấu dân số cả nước. Do đó, việc chăm sóc sức khỏe sinh sản (SKSS), sức khỏe tình dục (SKTD) không đơn thuần là công tác y tế thông thường mà là yếu tố nền tảng, có tính quyết định đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của quốc gia.

TS.BS Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) phát biểu khai mạc hội thảo (trên màn hình trực tuyến).

Mặc dù trong giai đoạn 2020-2025, tỷ suất sinh và tỷ lệ phá thai ở vị thành niên tại Việt Nam đã ghi nhận xu hướng giảm, song thực tế vẫn còn nhiều thách thức lớn. Xu hướng quan hệ tình dục sớm gia tăng trong khi tỷ lệ thực hành an toàn tình dục còn thấp; tỷ lệ lây nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) và HIV trong giới trẻ vẫn ở mức đáng lo ngại. Đáng chú ý, tỷ lệ thanh thiếu niên biết địa chỉ và tiếp cận các dịch vụ y tế thân thiện đạt chuẩn còn rất khiêm tốn do tâm lý sợ phán xét, e ngại rào cản chi phí hoặc thiếu thông tin chính thống.

Để giải quyết căn cơ những bất cập trên, ngày 22-5-2026, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1482/QĐ-BYT phê duyệt Đề án giai đoạn 2026-2030. Đề án hướng đến việc thiết lập cơ chế tài chính bền vững tại địa phương, đẩy mạnh cung ứng dịch vụ y tế thân thiện, bảo mật và chất lượng; đồng thời trang bị kỹ năng sống, kiến thức cần thiết để thanh thiếu niên chủ động bảo vệ bản thân và đưa ra các lựa chọn đúng đắn.

Theo Đề án, mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu giảm tỷ suất sinh đặc trưng lứa tuổi 15-19 xuống dưới 18 trẻ đẻ sống/1.000 phụ nữ; kéo giảm tỷ lệ phá thai ở vị thành niên xuống dưới 1% trên tổng số ca phá thai. Cùng với đó, 85% thanh thiếu niên từ 15-24 tuổi có hiểu biết đầy đủ về dự phòng mang thai ngoài ý muốn; 100% trường THCS, THPT và cơ sở giáo dục nghề nghiệp đưa nội dung giáo dục giới tính toàn diện vào giảng dạy chính khóa và ngoại khóa.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và nhân rộng mạng lưới dịch vụ thân thiện

Tại hội thảo, các đại biểu và chuyên gia y tế đã tập trung thảo luận, chia sẻ nhiều mô hình, giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện hiệu quả các chỉ tiêu của Đề án. Một trong những định hướng đột phá của giai đoạn này là tăng cường ứng dụng y tế số (Digital Health). Đề án định hướng xây dựng nền tảng số quốc gia tích hợp website, ứng dụng di động, hệ thống tư vấn trực tuyến ẩn danh (chatbot, tổng đài) và bản đồ số chỉ dẫn các cơ sở cung cấp dịch vụ thân thiện. Giải pháp này giúp tháo gỡ triệt để rào cản tâm lý e dè, giúp thanh thiếu niên dễ dàng tiếp cận nguồn thông tin chuẩn xác, tin cậy.

Các đại biểu tham dự hội thảo tại điểm cầu Sở Y tế thành phố Đồng Nai.

Bên cạnh chuyển đổi số, công tác mở rộng mạng lưới dịch vụ y tế thân thiện tiếp tục là nhiệm vụ then chốt. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% cơ sở y tế công lập đạt tiêu chuẩn thân thiện và 60% khu công nghiệp quy mô trên 2.000 lao động triển khai hoạt động tư vấn, chăm sóc SKSS.

Để đạt được mục tiêu này, ngành y tế các địa phương sẽ triển khai linh hoạt nhiều mô hình can thiệp phù hợp từng nhóm đặc thù. Điển hình như thiết lập các “Góc thân thiện”, luồng khám bảo mật, không phán xét tại các trạm y tế và bệnh viện; đưa dịch vụ tư vấn đến các khu công nghiệp, khu chế xuất nhằm hỗ trợ công nhân trẻ và lao động di cư; đồng thời tổ chức các đội y tế lưu động hướng về vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số.

Công tác chăm sóc SKSS, SKTD vị thành niên, thanh niên không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, liên ngành từ gia đình, nhà trường, các cấp chính quyền và đoàn thể xã hội. Qua đó, từng bước nâng cao thể lực, trí lực và tầm vóc cho thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển bền vững của đất nước.

Thiên Thanh