Già hóa dân số: Thách thức và giải pháp chăm sóc người cao tuổi

PV: Thưa bác sĩ, người cao tuổi hiện chiếm hơn 16% dân số Việt Nam. Điều này đặt ra những thách thức gì cho ngành y tế trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe người cao tuổi?

BS.CKII Thái Thị Dịu: Theo quy định, người từ 60 tuổi trở lên được xem là người cao tuổi. Hiện nhóm này chiếm khoảng 16% dân số Việt Nam và đang tăng nhanh. Dự báo đến năm 2030, cả nước sẽ có khoảng 18 triệu người cao tuổi và con số này có thể lên tới 25 triệu vào năm 2050.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, Việt Nam là một trong những nước có tốc độ già hóa dân số nhanh hơn nhiều quốc gia khác. Điều này khiến hệ thống y tế phải đối mặt với “thách thức kép”: vừa gia tăng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, vừa gia tăng gánh nặng bệnh tật.

Nhân viên y tế Bệnh viện ĐK Thống Nhất hướng dẫn cách chăm sóc sức khỏe và phòng ngừa một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi.

Nhiều nghiên cứu chứng minh, người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh cùng lúc. Trung bình mỗi người có thể mắc từ 3–5 bệnh và sử dụng 5–8 loại thuốc. Điều này đòi hỏi hệ thống y tế phải có đủ nhân lực, cơ sở hạ tầng và nguồn tài chính để đáp ứng.

Tuy nhiên, hiện nay nguồn nhân lực chuyên ngành lão khoa còn thiếu; số bệnh viện có chuyên khoa lão chưa nhiều, chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn. Đây là thách thức lớn trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

PV: Những bệnh nào thường gặp nhất ở người cao tuổi? Việc mắc nhiều bệnh cùng lúc ảnh hưởng ra sao đến chất lượng cuộc sống của người cao tuổi thưa bác sĩ?

BS.CKII Thái Thị Dịu: Người cao tuổi có thể mắc hầu hết các nhóm bệnh, nhưng phổ biến nhất là tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ, đái tháo đường, phổi tắc nghẽn mạn tính, cơ xương khớp, đường tiêu hóa… Ngoài ra còn có các bệnh về thần kinh như sa sút trí tuệ, Parkinson, các bệnh tiêu hóa do dùng nhiều thuốc, rối loạn lo âu.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc mắc nhiều bệnh mạn tính cùng một lúc không chỉ ảnh hưởng đến thể chất, tinh thần mà chất lượng cuộc sống của người cao tuổi ngày càng giảm.

PV: Nhiều người cao tuổi dễ rơi vào cảm giác cô đơn, lo âu. Điều này ảnh hưởng như thế nào đến người cao tuổi và gia đình nên làm gì?

BS.CKII Thái Thị Dịu: Tinh thần có vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe người cao tuổi. Nếu thường xuyên cảm thấy cô đơn, buồn chán, người cao tuổi dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, từ đó ảnh hưởng ngược lại đến sức khỏe thể chất.

Để người cao tuổi sống vui, sống khỏe, cần chăm sóc toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần. Về thể chất, cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý, ăn nhiều món có chất xơ, rau củ, nên chia nhỏ bữa ăn để dễ hấp thu và tiêu hóa tốt. Hạn chế ăn các loại thịt màu đỏ, rượu bia, các chất kích thích, duy trì vận động phù hợp, ngủ đúng giờ, đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ.

Về tinh thần, gia đình đóng vai trò then chốt. Con cháu cần quan tâm, trò chuyện, khuyến khích ông bà tham gia các hoạt động xã hội, giải trí để tăng trí nhớ cho người già... Khi phát hiện dấu hiệu bất thường về tâm lý, cần đưa người cao tuổi đến cơ sở y tế để được tư vấn, điều trị kịp thời.

PV: Thưa bác sĩ, khi người cao tuổi ngày càng chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số bệnh nhân, Bệnh viện ĐK Thống Nhất đã chuẩn bị gì về nhân lực, cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu khám, điều trị?

BS.CKII Thái Thị Dịu: Tại bệnh viện, người cao tuổi chiếm tỷ lệ rất lớn, có thể lên tới 70% tổng số bệnh nhân đến khám mỗi ngày.

Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận khoảng 1.500–1.600 lượt khám, trong đó có đến 800–900 là người cao tuổi. Các bệnh chủ yếu vẫn là tim mạch, đái tháo đường, hô hấp, cơ xương khớp… Do đặc thù người cao tuổi thường suy giảm thị lực, thính lực, việc khám chữa bệnh cũng cần nhiều thời gian và sự hướng dẫn kỹ lưỡng hơn.

Hiện tại bệnh viện có nhiều chuyên khoa liên quan đến bệnh mạn tính và bệnh dài ngày như tim mạch, nội tiết, hô hấp, cơ xương khớp… Bệnh viện có khoa tim mạch lão học và phòng khám tim mạch lão học, với khoảng 200 lượt khám mỗi ngày.

Về nhân lực, bệnh viện đã đào tạo bác sĩ chuyên ngành lão khoa nhưng số lượng còn hạn chế; đồng thời vẫn gặp vướng mắc về cơ sở pháp lý và yêu cầu đào tạo. Bệnh viện mong sớm thành lập khoa lão khoa nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, giúp người cao tuổi sống khỏe, tinh thần lạc quan và có chất lượng cuộc sống tốt hơn.

PV: Xin cảm ơn BS.CKII Thái Thị Dịu!

Sao Mai