Cộng tác viên dân số: “Cánh tay nối dài” cần được tiếp sức

Gần dân, sát dân, đưa chính sách vào cuộc sống

Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, CTV dân số tại các thôn, ấp, khu phố là lực lượng trực tiếp đưa thông tin, chính sách đến người dân. Không chỉ tuyên truyền, vận động, họ còn nắm bắt tình hình dân cư, tiếp nhận những thắc mắc, tâm tư của từng gia đình để phản ánh, kết nối với cơ quan chuyên môn. Sự gần gũi, am hiểu địa bàn giúp CTV lựa chọn cách trao đổi phù hợp, giải thích những vấn đề liên quan đến dân số, sức khỏe và đời sống gia đình một cách dễ hiểu, dễ tiếp nhận.

Nếu trước đây công tác dân số chủ yếu tập trung vào kế hoạch hóa gia đình thì hiện nay đã chuyển trọng tâm sang dân số và phát triển, với cách tiếp cận toàn diện hơn về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số. Nội dung tuyên truyền vì thế cũng mở rộng, từ chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em đến tư vấn, khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, bảo vệ trẻ em và phòng, chống bạo lực gia đình.

Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ CTV. Không chỉ nắm chắc kiến thức, họ còn cần kỹ năng truyền thông, tư vấn, vận động và khả năng xử lý tình huống. Quan trọng hơn, người làm công tác dân số phải hiểu hoàn cảnh từng gia đình, biết lắng nghe, giải thích để người dân nhận thức và tự nguyện thực hiện.

Ông Phạm Văn Bảy, cộng tác viên dân số thôn Phú Bình, xã Phú Trung, tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách dân số.

Tại thôn Phú Bình, xã Phú Trung, CTV dân số Phạm Văn Bảy thường xuyên đến các hộ gia đình để tuyên truyền, vận động. Theo ông, không phải thông tin nào cũng được người dân tiếp nhận ngay. Có gia đình cần thêm thời gian cân nhắc, vì vậy, CTV phải kiên trì, hiểu hoàn cảnh từng hộ và lựa chọn cách trao đổi phù hợp, thay vì chỉ truyền đạt thông tin một chiều.

“Công việc này cần sự kiên trì và trách nhiệm. Có những nội dung phải giải thích nhiều lần, đến khi người dân hiểu, đồng thuận thì việc tuyên truyền, vận động mới đạt hiệu quả” - ông Bảy chia sẻ.

Hiệu quả của việc tuyên truyền trực tiếp được thể hiện qua những thay đổi trong nhận thức và lựa chọn của người dân. Chị H.L. (36 tuổi, xã Phú Trung) cho biết, trước đây vợ chồng chị từng dự định chỉ sinh một con để tập trung chăm lo, nuôi dạy. Tuy nhiên, qua nhiều lần trao đổi với CTV Phạm Văn Bảy cùng sự động viên của cha mẹ hai bên, anh chị đã thay đổi suy nghĩ và quyết định sinh thêm con.

Không chỉ là người tuyên truyền, CTV dân số còn đóng vai trò cầu nối giữa người dân với trạm y tế. Thông qua việc thường xuyên bám sát địa bàn, họ nắm bắt nhu cầu chăm sóc sức khỏe, kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc, hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ y tế phù hợp.

ThS.BS Lê Anh Tuấn, Phó giám đốc Sở Y tế thành phố Đồng Nai, đánh giá mạng lưới CTV dân số có vai trò quan trọng trong việc đưa chính sách đến gần người dân, hỗ trợ ngành y tế triển khai các nhiệm vụ dân số từ cơ sở. Đây cũng là lực lượng duy trì hoạt động tuyên truyền thường xuyên, liên tục tại cộng đồng.

Thù lao tương xứng để cộng tác viên yên tâm gắn bó

Khi nhiệm vụ dân số ngày càng mở rộng, yêu cầu đối với CTV cũng cao hơn. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, họ cần được tập huấn, cung cấp tài liệu nghiệp vụ, hỗ trợ phương tiện và có chế độ thù lao phù hợp với công sức bỏ ra. Đây là những yếu tố quan trọng để duy trì mạng lưới ổn định, hạn chế biến động nhân sự và bảo đảm hoạt động dân số không bị gián đoạn tại cơ sở.

Theo Nghị quyết số 35/2025/NQ-HĐND ngày 10-12-2025 của HĐND tỉnh Đồng Nai, mức chi bồi dưỡng hằng tháng đối với CTV dân số tại thôn, ấp, khu phố thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hoặc khu vực biên giới là 585.000 đồng/người/tháng; tại các địa bàn còn lại là 468.000 đồng/người/tháng.

Trong khi đó, từ ngày 1-7-2026, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, quy định chính sách, chế độ đối với CTV dân số. Theo khoản 2, Điều 11 của Nghị định, mức thù lao hằng tháng được xác định theo hệ số 0,5 hoặc 0,4 lần mức lương cơ sở, tùy điều kiện, quy mô hộ gia đình và đặc điểm địa bàn công tác. Khoản 3, Điều 11 giao địa phương quy định mức cụ thể, bảo đảm không thấp hơn mức quy định tại Nghị định. Quy định mới đặt ra yêu cầu rà soát, hoàn thiện chính sách để phù hợp với quy định chung và tình hình thực tế.

Trước yêu cầu thực hiện chính sách mới, Sở Y tế thành phố Đồng Nai đang tham mưu UBND thành phố trình HĐND ban hành nghị quyết mới về mức thù lao hằng tháng đối với CTV dân số, thay thế chính sách trước đây. Dự kiến nghị quyết được trình vào cuối năm 2026 và có hiệu lực từ ngày 1-1-2027. Mức thù lao cụ thể sẽ căn cứ quy định của Chính phủ, đặc điểm địa bàn và khả năng cân đối ngân sách địa phương.

ThS. Lương Quỳnh Trang, Trưởng phòng Dân số, Sở Y tế thành phố Đồng Nai, cho biết sau sắp xếp đơn vị hành chính, ngành y tế đang rà soát địa bàn, xác định số lượng, tuyển chọn CTV và hoàn thiện thủ tục ký hợp đồng trách nhiệm. Việc phân công cần được cập nhật, bảo đảm mỗi địa bàn có người phụ trách, không để bỏ sót hộ dân hoặc gián đoạn hoạt động tuyên truyền.

Theo ThS. Trang, CTV là lực lượng trực tiếp bám địa bàn, thường xuyên nắm bắt, cập nhật thông tin và vận động người dân thực hiện chính sách dân số. Do đó, chế độ phù hợp, bảo đảm quyền lợi theo quy định sẽ góp phần thu hút người có kinh nghiệm, hạn chế biến động nhân sự và duy trì hoạt động ổn định tại cơ sở.

Cần tăng cường hỗ trợ chuyên môn, giúp CTV dân số tự tin hơn trong tuyên truyền, giải thích và vận động người dân. Trong ảnh: Trạm Y tế phường An Lộc cập nhật kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cộng tác viên dân số tại các khu phố trên địa bàn.

Từ thực tế công việc, CTV Phạm Văn Bảy mong muốn được cung cấp thêm tài liệu nghiệp vụ, tổ chức tập huấn chuyên môn để cập nhật kiến thức mới về công tác dân số. Theo ông, hiện nay nhiều chủ trương, chính sách mới được ban hành, nội dung tuyên truyền ngày càng đa dạng nên việc được hướng dẫn, bồi dưỡng thường xuyên sẽ giúp CTV tự tin hơn khi giải thích, vận động người dân.

Phó giám đốc Sở Y tế thành phố Đồng Nai Lê Anh Tuấn cho rằng, để mạng lưới CTV dân số hoạt động hiệu quả, cần quan tâm đồng bộ đến việc ổn định nhân lực, bảo đảm chế độ phù hợp và tăng cường hỗ trợ chuyên môn. Đây không đơn thuần là giải quyết vấn đề nhân lực mà còn là điều kiện để nâng cao hiệu quả công tác dân số, chăm sóc sức khỏe người dân và xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc.

“Khi được bảo đảm quyền lợi, hỗ trợ đầy đủ về chuyên môn và tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động, CTV sẽ có thêm động lực gắn bó lâu dài, tiếp tục đưa chính sách dân số đến từng gia đình, góp phần tạo chuyển biến bền vững trong nhận thức và hành động của cộng đồng” - ThS. Lê Anh Tuấn nhấn mạnh.

Thanh Hiển